Fréttir

Verklag við móttöku og förgun lyfja

Endursala lyfja ekki heimil vegna ríkrar gæðakröfu

3.4.2019

Lyfjum skal skila í apótek

Afar mikilvægt er að afgangslyfjum sé skilað í apótek til eyðingar, en ekki hent í ruslið eða skolað niður í vask eða klósett. Þannig geta þau haft skaðleg áhrif á lífríki og vistkerfi. Hætturnar sem fylgja því að eiga lyf heima sem ekki er þörf fyrir eru fleiri. Börn eða gæludýr gætu komist í lyfin fyrir slysni, þau gætu lent í röngum höndum og svo mætti lengi telja. Öruggast er að fara með þau lyf sem ekki er not fyrir til eyðingar í næsta apótek. 

Glærir pokar - öryggi starfsfólks

Þess er óskað að lyfjum sé skilað í glærum pokum. Þetta er gert með öryggi starfsfólks apóteka í huga, sem ætti þar með auðveldara með að sjá hvort óæskilegir hlutir hafi slæðst með í pokanna, t.d. sprautunálar. Sprautunálum á að skila í lokuðum umbúðum. Slíkar umbúðir er hægt að fá í apótekum. 

Hverjir handleika lyf sem er skilað til apóteka?

Tekið er á móti lyfjum sem ekki er lengur þörf fyrir hjá öllum apótekum á landinu, einstaklingum að kostnaðarlausu, í samræmi við reglugerð um lyfjaávísanir og afhendingu lyfja. Þar er ekki gert ráð fyrir að lyf sem skilað er til apóteka séu skráð. Slík skráning væri í mörgum tilvikum óframkvæmanleg, t.d. þegar skilað er umbúðalausum töflum í poka sem ekki er vitað hvers eðlis eru. Í öðrum tilfellum væri skráningin tilgangslaus nema ef talið væri á móti til tryggingar því að réttu magni hafi verið fargað.

Starfsfólki apóteka er treyst til að afgreiða lyf, að umgangast þau rétt í apótekinu, og hið sama gildir einnig hvað varðar móttöku lyfja sem er skilað til eyðingar. Ekki er skylda að kalla eftir sakavottorði þegar starfsmaður er ráðinn í apótek en margir lyfsöluleyfishafar gera slíkt engu að síður. Varðandi ytra öryggi þá er skylt að hafa öryggiskerfi og þjófavörn í apótekum. Líkt og fram kom í þætti Kveiks á RÚV 2. apríl, hefur Lyfjastofnun ekki ástæðu til að ætla að verklag í apótekum sé ekki samkvæmt lögum og reglum. Mikilvægt er að tilkynna til Lyfjastofnunar ef viðskiptavinir apóteka verða varir við verklag í apótekum sem þeir telja að brjóti í bága við lög og reglur. Stofnunin rannsakar þá málið og fylgir því eftir ef ástæða er til. 

Eftirlit með starfsemi apóteka

Í apótekum er innra eftirlit m.a. með hitastigi í lyfjageymslum og móttöku lyfja frá viðskiptavinum til eyðingar. Lyfsöluleyfishafi sinnir því eftirliti og ber ábyrgð á farið sé að reglum og tilmælum. Lyfjastofnun kemur reglulega í eftirlitsferðir í apótek þar sem hlutirnir eru skoðaðir á staðnum og auk þess eru lögð fram gögn sem sýna fram á innri eftirlit apóteksins.

Fyrirtækin sem heimild hafa til að annast flutning og förgun

Þrjú fyrirtæki hafa leyfi Umhverfisstofnunar til að taka á móti lyfjum til eyðingar: Efnarás (áður Hringrás), Efnamóttakan Hafnarfirði og Íslenska gámafélagið. Þau sjá um að koma lyfjunum til fyrirtækisins Kölku á Suðurnesjum, en það er eina fyrirtækið sem hefur heimild Umhverfisstofnunar til eyðingar lyfja. Starfsmennn þess fyrirtækis sem sjá um móttöku og flutning lyfjanna fylgjast síðan með að þau skili sér í brennsluofn Kölku. 

Ekki hægt að selja aftur lyf sem skilað er í apótek

Lyf sem hafa farið út úr apóteki er ekki hægt að selja aftur. Slíkt gildir jafnvel þótt pakkningar lyfsins séu órofnar. Þetta gæti hljómað sem óþarfa sóun en snýst einfaldlega um þær ríku gæðakröfur sem gerðar eru til lyfja; strangt eftirlit allt frá hráefni í gegnum framleiðsluferli og alla dreifingu, þar til lyfið skilar sér loks til neytandans. Slíkar kröfur eru nauðsynlegar þar sem um afar viðkvæma vöru er að ræða og mikilvægt er að virkni lyfsins haldist þar til þess er neytt. Lyf þarf t.d. að geyma við ákveðin skilyrði, svo sem rétt hitastig fyrir hvert þeirra. Í öllum apótekum er fylgst nákvæmlega með hitastigi í lyfjageymslum til að tryggja að lyfin séu geymd við rétt hitastig. Ljóst er að hvorki starfsfólk apóteka né framleiðendur geta tryggt að lyfið virki sem skyldi ef það hefur farið út úr apótekinu. 

Til baka Senda grein