Ef lyf sem apótek hefur reynt að panta er ófáanlegt hjá lyfjaheildsölu fer það á biðlista. Þó lyf fari á biðlistann er ekki þar með sagt að það sé ófáanlegt í landinu. Það getur verið til í einhverjum apótekum eða heilbrigðisstofnunum en stundum gerist það að lyf eru alveg ófáanleg í lengri eða skemmri tíma. Lyfjaskortur er þó ekki séríslenskt vandamál. Svipuð staða kemur einnig upp í öðrum löndum og geta ástæðurnar verið margvíslegar.
Lög og reglugerðir um lyfjaöryggi
Samkvæmt fyrstu grein lyfjalaga er markmið þeirra “… að tryggja landsmönnum nægilegt framboð af nauðsynlegum lyfjum með öryggi sjúklinga að leiðarljósi og með sem hagkvæmastri dreifingu lyfja á grundvelli eðlilegrar samkeppni og í samræmi við þær reglur sem gilda á Evrópska efnahagssvæðinu eða samkvæmt stofnsamningi Fríverslunarsamtaka Evrópu.”
Samkvæmt lyfjalögum hvílir rík ábyrgð á lyfjainnflytjendum. Í 29. gr. segir: „Heildsöluleyfishöfum sem selja lyf til lyfjabúða, heilbrigðisstofnana og starfsstöðva lækna, tannlækna og dýralækna er skylt að eiga nægar birgðir af tilteknum nauðsynlegum lyfjum sem veitt hefur verið markaðsleyfi fyrir hér á landi og hafa verið markaðssett og heildsöluleyfishafi annast dreifingu á.“ Sams konar ákvæði er í íslenskri reglugerð um innflutning og heildsöludreifingu lyfja Í 10. grein þeirrar reglugerðar segir: „Í lyfjaheildsölu skulu ávallt vera til birgðir helstu lyfja sem markaðsleyfi hafa á Íslandi og lyfjaheildsalan annast dreifingu á. Lyfjaheildsala skal útvega eins fljótt og kostur er, lyf sem ekki eru til í birgðum og veita öllum landshlutum sambærilega þjónustu.”
Ríkar kröfur um framleiðslu og flutning lyfja
Vert er að hafa í huga að lyf lúta öðrum lögmálum en flestar aðrar vörur á markaði. Evrópskri lyfjalöggjöf fylgja þannig strangar reglur til framleiðenda um að vandlega sé fylgt þeim gæðastöðlum sem samþykktir hafa verið. Slíkt er nauðsyn, því fari eitthvað úrskeiðis getur það haft mjög alvarlegar afleiðingar. Einnig má benda á að þeir sem dreifa lyfjum á Evrópska efnahagssvæðinu, þar með talið á Íslandi, skulu fylgja samevrópskum reglum um góða starfshætti við lyfjadreifingu, GDP eða Good Distribution Practice. Þar á meðal eru t.d. reglur um hreinlæti, aðbúnað, og aðstæður, svo sem hita- og rakastig í öllu ferli lyfjadreifingarinnar. Allt til að gæði og öryggi lyfja sé tryggt, til verndar þeim sem á lyfjunum þurfa að halda, eins og segir í kafla 1.5 í GDP-skjalinu.