Þegar lyf sem þörf er fyrir er ekki fáanlegt á almennum lyfjamarkaði hérlendis, er í flestum tilvikum hægt að leysa vandann með undanþágulyfi. Þetta eru lyf sem annað hvort hafa ekki gilt markaðsleyfi á Íslandi, eða hafa markaðsleyfi en hafa ekki verið markaðssett. Undanþágulyf skipta því máli þegar þannig stendur á, en engu að síður er mikilvægt að undanþágulyf sem verið hafa í mikilli notkun til lengri tíma verði markaðssett.
Lyfjastofnun hvetur markvisst til markaðssetningar
Eitt af markmiðum í starfsáætlun Lyfjastofnunar var að árið 2025 yrðu markaðssett eða komin í markaðssetningarferli 6 af þeim 10 lyfjum sem mest voru notuð í undanþágukerfinu árið á undan, þ.e. árið 2024.
Þetta gekk það vel að á síðasta ári komu fimm lyf á markað í stað lyfjanna í undanþágukerfinu sem eru gullituð á myndinni hér að ofan, Utrogest, Keflex, Utrogestan, MST Continus og Cefalexin W&H. Magnesia DAK kom síðan á markað 1. janúar sl. Líkur eru á að fleiri lyf færist úr undanþágukerfinu í almenna ávísanakerfið innan skamms.
Magnesia DAK á markað á Íslandi í upphafi árs
Hægðalyfið Magnesia DAK hafði frá því snemma árs 2023 verið mikið notað undanþágulyf enda skorti þá markaðssetta lyfið Magnesia medic. Magnesia DAK var frá þeim tíma það lyf sem langoftast var ávísað í undanþágukerfinu; árið 2023 voru ávísanirnar 10.271, 2024 var fjöldinn 10.544, og á síðasta ári 8.502.
Það var síðan 1. janúar sl. að Magnesia DAK kom á markað sem lausasölulyf eins og fram kom í frétt á vef Lyfjastofnunar í lok síðasta árs. Þetta mun auðvelda alla umsýslu og auka öryggi notenda.
Markaðssetning lyfja eykur öryggi
Markaðssett lyf veitir notandanum meira öryggi þar sem áletranir umbúða og fylgiseðill eru á íslensku, og upplýsingar um lyfið eru auk þess aðgengilegar á vefnum lyf.is. Þá er framboð markaðssettra lyfja jafnan tryggara, því þeim fylgir sú skylda markaðsleyfishafans að lyf sé til á lager, sem og skylda til að tilkynna Lyfjastofnun ef skortur er fyrirsjáanlegur.
Markaðssetning lyfja dregur úr álagi
Undanþágulyf kalla á meiri fyrirhöfn og umsýslu en markaðssett lyf. Þeim síðarnefndu er einfalt að ávísa, en undanþágulyfjum fylgir meiri vinna fyrir lækna, nokkru lengri tíma tekur fyrir notandann að fá lyfið í hendur, auk þess sem hann fær ekki skilaboð í Heilsuveru um hvenær lyfið er tilbúið í ávísanagáttinni. Umsýsla undanþágulyfja er þannig meiri og tímafrekari en lyfja á markaði.
Því er markaðssetning mikið notaðra undanþágulyfja afar mikilvæg, einfaldar læknum ávísun lyfjanna, og afhendingu til notenda. Lyfjastofnun mun áfram vinna að því að fá mikið notuð undanþágulyf á markað, öllum sem málið varðar til hagsbóta.