Fréttir

Takmörkun á notkun sýklalyfja með kínólónum og flúórókínólónum

Alvarlegar aukaverkanir geta fylgt notkun sýklalyfja af þessu tagi

20.12.2018

Lyfjastofnun Evrópu (EMA) hefur að nýju skoðað alvarlegar, langvarandi aukaverkanir vegna notkunar sýklalyfja með kínólónum og flúórokínólónum sem ætluð eru til inntöku, innöndunar og lyfjagjafar í æð. Endurmatið fól m.a. í sér að efnt var til fundar fyrr á þessu ári með sjúklingum og heilbrigðisstarfsfólki, til að afla enn frekari upplýsinga um áhrif af notkun þessara lyfja. Að auki var stuðst við gögn úr fyrirliggjandi rannsóknum. 

Sérfræðinganefnd Lyfjastofnunar Evrópu um lyf fyrir menn (CHMP) styður ákvörðun Sérfræðinefndar EMA um eftirlit með ávinningi og áhættu lyfja (PRAC), um að takmarka notkun á kínólónum og flúórókínólónum.

Sýklalyf af þessum toga sem eru á markaði á Íslandi innihalda einungis flúórókínólóna, og verður því aðeins fjallað um þau lyf.

Flúórókínólónar

  • Takmörkun á notkun flúórókínólóna felur í sér að lyfin skal ekki nota í eftirfarandi tilfellum:
  • Við sýkingum þar sem sjúklingar gætu náð bata án meðferðar, eða eru ekki taldar vera alvarlegar (t.d. sýkingar í hálsi).
  • Til meðferðar við sýkingum sem ekki eru af völdum baktería, eins og krónísk blöðruhálskirtilsbólga (e. chronic prostatitis).
  • Til að koma í veg fyrir niðurgang ferðamanna á framandi slóðum, eða endurteknar mildari þvagfærasýkingar (þvagfærasýkingar sem bundnar eru við þvagblöðru).
  • Til að meðhöndla mildar eða miðlungs vægar bakteríusýkingar. Undantekning frá þessari takmörkun er þegar ekki er hægt að nota önnur sýklalyf sem almennt eru notuð við þessum sýkingum.

 

Mikilvægt er að undirstrika að flúórókínólóna sýklalyf ætti ekki að gefa sjúklingum sem upplifað hafa alvarlegar aukaverkanir vegna notkunar þeirra. Sérstaka varúð skal sýna sé ætlunin að gefa þau öldruðum, sjúklingum með nýrnasjúkdóma, sjúklingum sem hafa undirgengist líffæraígræðslu, og sjúklingum sem eru á sykursterum. Þessir sjúklingar eiga frekar á hættu að verða fyrir sinaskaða.


Upplýsingar til sjúklinga

  • Flúórókínólónar (cíprófloxacín, levofloxasín, lomefloxacín, moxifloxacín, norfloxacín, ofloxacín, perfloxacín, prulifloxacín og rufloxacín) geta valdið langvarandi aukaverkunum sem hafa áhrif á sinar, vöðva, liðamót og taugakerfi. Aukaverkanir geta verið varanlegar.
  • Þessar aukaverkanir eru meðal annars sinabólga og sinaslit, sársauki í vöðvum eða slappleiki, verkir í liðum eða bólgur, erfiðleikar með gang, náladofi, brunatilfinning, þreyta, þunglyndi, svefnvandamál, vandamál tengd minni, sjón og heyrn, og breyting á bragð- og lyktarskyni.
  • Sinabólga og/eða sinarslit geta komið fram jafnvel á fyrstu 48 klst. meðferðar en geta einnig komið fram síðar, jafnvel nokkrum mánuðum eftir að meðferð lýkur.
  • Sjúklingar sem taka flúórókínólóna ættu að hætta taka lyfið og hafa samstundis samband við lækni í eftirfarandi tilfellum:
  • Við fyrstu merki um sinabólgu, eins og við sársaukafullan þrota eða bólgu – geri slíkt vart við sig er nauðsynlegt að hlífa viðkvæma svæðinu.
  • Ef þú upplifir sársauka, náladofa, fiðring, kitl, brunatilfinningu eða þróttleysi, sérstaklega í fótleggjum og handleggjum.
  • Ef þú færð bólgu í öxl, handleggi eða fótleggi, átt erfitt með gang, finnst þú vera máttlaus eða þunglynd/ur eða átt við vandamál að stríða tengd minni eða svefni, tekur eftir breytingum varðandi sjón, bragðskyn, lyktarskyn eða heyrn, er nauðsynlegt að ræða við lækni um hvort ráðlegt sé að halda meðferð áfram eða skipta um sýklalyf.
  • Ef þú ert eldri en 60 ára eða átt við nýrnasjúkdóma að stríða eða hefur farið í líffæraígræðslu þá er hættara við að þú upplifir aukaverkanir tengdar sinum eða liðum.
  • Talaðu við lækni ef þú tekur sykurstera (Prednisolon, Prednisonum, Hydrocortison o.s.frv.), eða þarft að hefja meðferð með slíkum lyfjum. Hættan á sinaskaða eykst þegar að flúórókínólónar og sykursterar eru teknir samtímis.
  • Þú ættir ekki að taka flúórókínólóna ef þú hefur áður upplifað alvarlega aukaverkun tengda notkun lyfjanna og ættir strax að tala um það við lækni.
  • Ef þú hefur einhverjar spurningar eða áhyggjur vegna lyfjameðferðar þinnar skaltu tala við lækni.

Upplýsingar til heilbrigðisstarfsfólks

  • Flúórókínólónar hafa tengst langvarandi, alvarlegum, óafturkræfum aukaverkunum, noktun þeirra getur haft áhrif á mörg mismunandi líffærakerfi og skynfæri.
  • Þessar alvarlegu aukaverkanir eru meðal annars sinabólga og sinaslit, liðverkir, verkir í útlimum, gangtruflanir, truflanir í taugakerfi tengdum náladofa, þunglyndi, þróttleysi, minnisleysi, svefnvandamálum og truflun á skynfærum.
  • Sinaskaði, sérstaklega áhrif á hásin en einnig aðrar sinar, getur komið fram jafnvel á fyrstu 48 klst. en einnig mánuðum eftir að meðferð er hætt.
  • Eldri sjúklingar, nýrnasjúklingar, líffæraígræðslusjúklingar eða sjúklingar sem eru að taka sykurstera eiga frekar á hættu að upplifa sinaskaða. Samtímis meðferð flúórókínólóna og sykurstera ætti að forðast.
  • Meðferð með flúórókínólónum ætti að hætta um leið og merki um sinabólgur eða -verki gera vart við sig. Sjúklingum ætti sömuleiðis að ráðleggja að hætta meðferð og hafa strax samband við lækni þegar einkenni eins og truflanir á taugastarfsemi koma fram. Slíkar truflanir geta verið verkir, brunatilfinning, fiðringur, dofi eða þróttleysi. Að hætta töku lyfsins strax getur hugsanlega komið í veg fyrir óafturkræfan skaða.
  • Flúórókínólóna ætti almennt ekki að nota hjá sjúklingum sem hafa upplifað alvarlegar aukaverkanir tengdar notkun á flúórókínólónum.
  • Áfram verður fylgst náið með ávinningi og áhættu vegna notkunar flúórókínólóna, og með nýjum rannsóknum verða áhrif þessara takmarkana á notkun lyfsins metin þannig, að fylgst verður með hvernig læknar ávísa þessum lyfjum.   

Til baka Senda grein